Woordenlijst

ACTH
Afkorting van AdrenoCorticoTroop Hormoon. Stimuleert de schors van de bijnier tot het produceren van zogenaamde corticosteroïdhormonen. ACTH wordt gemaakt door de adenohypofyse.

Biosynthetisch groeihormoon
Via biotechnologische processen verkregen groeihormoon met dezelfde kenmerken en dezelfde werkzaamheid als in het menselijk lichaam gemaakt groeihormoon.

Biotechnologie
Met behulp van genetisch menselijk materiaal dat wordt ingebracht in bacteriën of gisten, kunnen menselijke hormonen in grote hoeveelheden door deze gisten en bacteriën gemaakt worden. Door deze biotechnologische methode kan op een redelijk eenvoudige wijze een zuiver product gemaakt worden.

Botleeftijd of skeletleeftijd
Geeft aan hoe volgroeid de botten zijn. Het is een maat voor de botrijping, uitgedrukt in jaren en maanden. De bot- of skeletleeftijd kan voor- of achterlopen ten opzichte van de kalenderleeftijd.

CT-scan
Beeldvormingstechniek (computertomografisch) om het inwendige van het lichaam zeer nauwkeurig zichtbaar te maken.

Echografie
Beeldvormingstechniek, waarbij met behulp van geluidsgolven het inwendige van het lichaam zichtbaar kan worden gemaakt.

GHD
Afkorting van Growth Hormone Deficiency, groeihormoondeficiëntie.

GHDA
Afkorting van Growth Hormone Deficiency in Adults, groeihormoondeficiëntie bij volwassenen

GHRH
Afkorting van Growth Hormone Releasing Hormone, een hormoon dat de hypofyse stimuleert om groeihormoon af te geven.

Groeidiagram of groeicurve
Wanneer op verschillende leeftijden metingen, zoals van de lichaamslengte, grafisch worden uitgezet, ontstaat een groeicurve. Dit is een grafiek waaruit kan worden afgelezen hoe snel of hoe langzaam iemand groeit ten opzichte van leeftijdgenoten.

Groeihormoon
Hormoon dat door de hypofyse wordt afgegeven en via de lever en de nieren de groei reguleert.

Hormoon
Een chemische verbinding die door een klier wordt gemaakt en wordt afgescheiden in de bloedbaan. Na vervoer via de bloedbaan heeft het elders in het lichaam op een orgaan een specifiek effect.

Hormoondeficiëntie
Absoluut tekort van een bepaald hormoon in het lichaam.

Hypofyse
Een belangrijke coördinerende klier, ook wel hersenaanhangsel genoemd, die zich aan de onder- en voorzijde van de grote hersenen bevindt. In de hypofyse worden vele hormonen geproduceerd die onder invloed van de hypothalamus worden afgegeven.

Hypothalamus
Een gedeelte van de grote hersenen dat onder meer de productie en afgifte van hormonen door de hypofyse reguleert.

IGF-1
Afkorting van Insulin-like Growth Factor-1. Het is een groeifactor, die gemaakt wordt onder invloed van groeihormoon. De productie vindt met name in de lever plaats. Er bestaan verschillende soorten IGF. Zo worden onderscheiden type 1 en 2.

Kalenderleeftijd
De leeftijd vanaf de geboorte volgens de officiële kalender.

Kinderarts-endocrinoloog
Een kinderarts met specialistische kennis over klieren en de stoffen die zij afscheiden (zoals hormonen).

Klier
Orgaan dat na stimulatie specifieke stoffen (o.a. hormonen) aanmaakt en in het bloed brengt. Voorbeelden van hormoonproducerende klieren zijn: de hypofyse, de schildklier, de bijnieren, de alvleesklier, de eierstokken en de testikels.

MRI
Beeldvormingstechniek (magnetische kernspinresonantie) om het inwendige van het lichaam zeer nauwkeurig zichtbaar te maken.

SD
Afkorting van standaarddeviatie. Dit is een statistische maat voor de afwijking van het gemiddelde.

SGA
Afkorting voor Small for Gestational Age: bij de geboorte te klein voor de duur van de zwangerschap.

Spontane inhaalgroei
Het op eigen kracht (zonder behandeling) inhalen van de groeiachterstand.

Streeflengte
De lengte van het kind waarnaar bij de behandeling met groeihormoon wordt gestreefd. Dit is het gemiddelde van de lengte van de ouders plus of min 13 cm, met daarbij opgeteld een generatiecorrectie van 4,5 cm omdat kinderen doorgaans langer worden dan hun ouders. Dus:
streeflengte meisje = [moederlengte + (vaderlengte – 13)]/2 + 4,5 cm;
streeflengte jongen = [vaderlengte + (moederlengte + 13)]/2 + 4,5 cm.

TSH
Afkorting van Thyreoïd-Stimulerend Hormoon. Dit hormoon zet de schildklier aan tot de productie van schildklierhormoon. Het wordt geproduceerd en afgegeven door de adenohypofyse.